ДАХАУ - Хэзээ ч бүү март!!!

Мюнхен хотоос 20 хүрэхгүй км-ын зайд Дахау хэмээх жижигхэн тосгон оршино. 40000 орчим оршин суугчтай уг хот нэг л зүйлээс бусдаар ялгагдаад байхааргүй энгийн нэгэн газар. Гэвч чухам тэр зүйл нь нийт хүн төрөлхтөнд өмнө нь гаргасан асар том нэгэн алдааг нь сануулж, ахин битгий давтаасай гэсэндээ үеийн үед, үүрд мөнх эмгэнэлт тэр он жилүүдийг чимээгүй өгүүлэн оршин байдаг юм. Миний өгүүлж буй газрын нэр нь Дахаугийн хорих лагер. Дэлхийн 2-р дайны үед Нацистуудын байгуулж барьсан хамгийн эхний бөгөөд хамгийн том хорих лагер....
...Энэхүү хорих лагерийг үзэхээр өдгөө дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирэх жуулчдын цуваа тасралтгүй үргэлжилж, энэ жижигхэн тосгоны намуухан байдлыг үргээнэ. Энд халуун амиа алдсан 50 мянга орчим хоригдлуудын сүнсийг сэрээхгүй гэсэндээ, энд хоригдож зүрх сэтгэлээ алдсан 200 орчим хоригдлуудыг хойчийг зовоохгүй гэсэндээ тэнд дуу чимээ гарах нь ч ховор. Хэрхэн, яаж, яагаад гэдэг асуултууд өөрийн эрхгүй урган гарч, зэвүүцэл, уурлал, ухааралтай зэрэгцэн харамсал өөрийн эрхгүй төрнөм...
...Өмнө нь мянга мянган хоригдлуудын оршин суудаг байсан тэр байруудаас 2 нь үлдэн бусдынх нь балгасыг нь хэвээр үлдээн тохижуулжээ. Өглөө эрт босон жагсаад өөрсдийг нь шатаах чандарлах төв, өөрсдийг нь буудах зэвсгийн үйлдвэрт ажиллахаар бэлддэг байсан тэр талбайнх нь эргэн тойронд өндөр модод ургаж...Хааяахан гардаг байсан амралтаараа чадлаараа мөргөж, бүрхэгхэн ирээдүйгээ бурхандаа даатгадаг байсныг нь гэрчлэн 3 ч шашны урсгалын сүмүүд тэнд байрлана...

...Миний үзэх дуртай, үзээд уярдаг, уяраад уйлдаг, уйлаад ухаардаг кинонуудын нэгийг La vita è bella буюу "Амьдрал Сайхан" гэдэг. Энэхүү Итали киноны нэрийг сонсоод танд юу ч бодогдож болох ч ДАХАУ-д чухам тийм л зүйлийн үлдэгдлийг би харсан юм. Яг л тэнд гардаг шиг давхар орнууд, яг л тэнд гардаг шиг бохир угаалгын өрөө гээд л...Хэчнээн хүний нулимс тэнд асгарч, хэчнээн хүний амь тэнд тасарсан гэдгээс жихүүдэс хүрмээр...Өдгөө энэ бүхэн түүх болон нэгэнт хоцорч, чимээгүй аврал эрэн дүнхийн үлджээ...

...Хорих газрын түүх, элдэв тайлбарыг бичсэн замыг дагасаар бид цэцэрлэгт хүрээлэнд орж ирэх болно. Чухам тэндээс бид хоригдлуудыг буудаж, хоригдлуудыг тарчлааж, хоригдлууд дээр туршилт хийдэг байсан өрөөнүүдийг харж болно. Тэдэн дээр элдэв эм, бэлдмэлүүд туршин биологийн зэвсэг хийж, тэдэн дээр элдэв утаа, хийг хэрэглэн химийн зэвсэг бэлдэж байсныг гэрчилсэн өрөөнүүд энд бий. "Нэр нь үл мэдэгдэх хүмүүс"-т зориулсан оршуулгын цогцолбор энд бас бий. Учир нь энэ хорих лагерьт 20000 орчим хүн ор сураггүй алга болсон буюу цогцос нь олдоогүй тул тэднийг хүндэтгэн ийнхүү байрлуулсан аж. Салхины аясаар чимээгүй налайх эдгээр модод ярьдаг байсан бол ямар их "эмгэнэлт" түүхийг хүүрнэх байсан бол???
...Музей байрлах өрөөнд өмнө нь хорих лагер буюу бөөгнөрүүлэх зуслангийн удирдлагууд байрлан, зарим нэгэн туршилтын эрдэм шинжилгээний ажил хийгддэг байсан гэнэ. Энэхүү музейгээс бид дайны шалтгаанаас авахуулаад дайны явцийг мэдэх боломжтойгоос гадна энд хоригдож байсан зарим нэгэн онцлох хоригдлуудын тухай, тэдний бичиж байсан ном, тэмдэглэл, тэдний хэрэглэж байсан бал, шил, тэдний илгээж байсан ил захидал захиа гээд бүгдийг ховор ховор хуучны зурагнуудтай үзэх боломжтой. Хоригдлуудын сэтгэл санааг өөдрөг байлган үйлдвэрийн ажлын эрчимтэй явуулахын тулд "хөлбөмбөгийн тэмцээн" зохиож байсан баримт байхад тэдний ажлыг идэвхжүүлэхийн тулд харгислалын нэг хэлбэр болох "ташуурдалтанд" хэрэглэж байсан ташуур ч тэнд байна.
АНУ-ын цэрэг энэхүү хорих лагерийг 1945 оны 4-р сарын 29-нд АНУ-ын цэргийн 42-р дивиз чөлөөлсөн бөгөөд тэр үеэр авсан гэрэл зургийг энд орууллаа. Тухайн үед АНУ-ын цэргийн генерал, хожмын АНУ-ын ерөнхийлөгч Д.Эйзенхоуэрийн мэдээлснээр "Манай зэвсэгт хүчин тийм ч алдартай биш нэгэн хорих лагерийг чөлөөлөө, тэнд 32 мянга орчим хоригдол байлаа" гэж мэдээлж байлаа. Үнэхээр ч тэнд ширүүн тулалдааны эцэст АНУ-ын цэргийн 42-р дивиз орж ирэн хорих лагерийг чөлөөлөхөд 32000 хоригдол байсан бөгөөд 160, 160-аар нь 20 хуаранд оруулж байжээ. Энэ хотод 1948 он хүртэл АНУ-ын цэргийн бааз байрлаж байгаад оршин амьдрах боломжтой болж, хүмүүс нүүж ирсний дараа ч АНУ цэргүүд үлдэн бүр сургууль ч байгуулж байсан түүх бий. "Дахаугийн Хядлага" хэмээх нэр мөн эндээс үүдэлтэй. АНУ-ын цэргүүдийг бууж өгсөн байсан Германы 15 хамгаалагчдыг алсан гэж буруутгасан ч цэргийн шүүхээс тэдэнд ямар ч шийтгэл оноогоогүй аж....1933 онд байгуулагдахдаа Гитлерийн улс төрийн дайснуудыг хорьдог байснаа удалгүй Еврэйчүүдээр дүүрсэн энэхүү лагерийн жишгээр тухайн үед Европт нацистуудын маш олон лагерууд байгуулагдаж байсан аж. Одоо энд хоригдож байсан хоригдлуудын ажиллаж байсан цаасны үйлдвэр Дахау тосгонд байрладаг. ...Лагерийг тойруулан барьсан хананы дунд 7 ширхэг харуулын цамхаг байрлах бөгөөд тэндээс оргох гэж завдсан, эвгүй хөдөлсөн, сэжигтэй санагдсан хоригдлуудыг буудан хороож байсан гэж төсөөлөгдөнө."May be the example of those who were exterminated were between 1933-1945 because they resisted nacism help to unite the living for the defence to peace and freedom and in respect for their fellow man"
"Пусть пример тех борцов против нацизма кто был замучен здесь с 1933 по 1945 год объединит живых в борьбе за мир за свобод за уважение в человеческой личности"
"Нацизмаас татгалзан эсэргүүцэж, элэг нэгт хүн төрөлхтний энх тайван болон эрх чөлөөний төлөө тэмцснийхээ төлөө 1933-1945 онуудад халуун амиа алдсан хүмүүсээс жишээ авцгаа"
"Arbeit Macht Frei" - "Хөдөлмөр эрх чөлөөг авчирна"...Энэхүү уриа Нацистийн бүх хорих лагеруудын үүдэнд байдаг байсан аж. 1872 онд Германы зохиолч Лоренц Диефенбах өөрийн зохиолыг үүгээр нэрлэсэн байдаг бөгөөд Дэлхийн 1-р дайны үед Германыг нөмөрсөн хямралын үеэр бүх нийтээр эрх тэгш хөдөлмөрлөн, хөдөлмөрөө улс орондоо зориулж чадвал үйлдвэрлэл нэмэгдэн, ажилгүйдэл буурна гэсэн утгатайгаар Германы удирдагчид хэрэглэж ирсэн бөгөөд Нацист нам ч үүнийг нь авч хэрэглэсэн аж. Энэ үг хоригдлуудад бага ч гэсэн сэтгэлийн тэнхээ, итгэл найдвар өгдөг байсан нь гарцаагүй биз...

Дахау одоог хүртэл хүн төрөлхтөнд өөрсдийнх нь өөрсдийхөө гараар бий болгосон аймшигт явдлыг сануулан эмгэнэлтэй хэрнээ гашуун түүхийг агуулан чимээгүй оршсоор...